psychomasochist

Урьд нь айдсан талаар нэг бичлэг оруулж байсан юм. ( Эндээс үзэж болно http://psychomasochist.blog.banjig.net/post.php?post_id=46810) Энэ удаад би онцлон бүсгүйчүүддээ зориулж айдсын тухай бичихээр шийдлээ. Эрчүүд ч гэсэн уншаад санал сэдлээ бичнэ биз дээ.

Юуны өмнө айх гэдгийг шинжлэх ухааны үүднээс тайлбарлая. Энэ нь хүний тархин дахь бор давхрагад нөлөөлж буй түгшүүрийн феромоны ихсэлтийн үр дүн юм. Ийнхүү айдас үүссэнээр хүний зүрхний лугшилт түргэсэж, биеийн эд эсүүд илүү идэвхитэй байдал орж ямар ч зүйлд бэлэн байх чиг үүрэгтэй болох боловч, хүний хөдөлгөөн болон сэтгэлзүйн илэрхийлэл эсрэгээрээ сулрах шинжтэй болдог. Маш их айсан үед хөшиж хөдөлгөөнгүй болох, ухаанаа алдаж, шок-д орох зэрэг идэвхгүй байдалд ордог. Харин айдсын энгийн үе шатанд хүний тархинаас "Болих", "Зугтах", "Нуугдах" гэсэн зааврууд зонхилон биеээр нэг тархана. Ингэснээр хүн айсан зүйлээ хийхээ больж, зугтаж, түүнээс нуугдаж эхэлдэг. Энгийн жишээ бол гэрийн даалгавраа хийхээс айж хийхгүй байх шалтгаануудыг олж, аав ээжээсээ зугтах, өвдсөн мэт дүр үзүүлж өөрийгөө авч гарахыг оролддог.

Айдсын сайн тал юу вэ?

Айдас нь хүнийг эрсдлээс аврах, урьдчилан сэргийлүүлэх зорилготой бөгөөд нэг талаас хүний ухамсарлагдсан эрсдлийг маш хурдан хугацаанд сануулж байх нөгөө талаас эрсдлийг даван туулах хамгийн энгийн үйлдлийг цаг алдалгүй авах далд ухамсрын шинжтэй үйлдэл юм. Жишээ нь чанга дуу гарахад хүн аяндаа атирч, гүйхэд бэлэн байдалд ордог нь хүн өөрөө гүйх тухай бодож амжаагүй боловч түүний рефлекс ухамсраас илүү хурдан удирдаж байгаа юм.

Айдсын муу тал юу вэ?

Айдас нь ерөнхийдөө хий зүйлээс айх, бодит зүйлээс айх гэсэн хоёр хэсэгт ангилагдах бөгөөд хий зүйлээс айх айдас хүн төрөлхтний айдсын ихэнх хэсгийг эзэлж байдаг. Учир нь айдас өөрөө урьдчилан сэргийлэх зорилготой тул байдлыг тандан прогноз гаргаж байдаг. Гэвч энэ нь хэт хийсвэрлэгдсэн тохиолдолд хоосон зүйлээр хүнийг байнга зовоох affliction буюу шаналал, зүдүүр, цөхрөл маягийн зовлонг үүсгэдэг.

Амьдрал дээр хамгийн их тохиолддог айдас бол мэдэхгүй зүйлээсээ айх айдас юм (John Wattson) гэжээ. Энэ нь шинэ ажилд орох, шинэ ангид орох, шинэ хувцас өмсөхөд хүртэл хүнд бий болж байдаг жижиг айдсуудаар илэрнэ. Шинэ хамт олон дунд ороод өөрийгөө хүмүүст муугаар бодогдуулахгүйн тулд хүн хичээж эхэлдэг байна. Мөн шинэ хувцас өмсөхдөө надад зохиж байгаа болов уу, хиртэй болчих вий, удаан эдлэгдэхгүй байх вий гэсэн айдсууд төрдөг байна.

За ингээд одоо үндсэн сэдэвтээ оръё. Бүсгүйчүүд дотроосоо амьдал үүсгэн эсрэг хүйстэнтэйгээ суусан бүсгүйчүүдийн тухай бичихээр бэлдсэн юм.

Бүсгүйчүүд бид юунаас хамгийн их айдаг вэ?

Энэ асуултад янз бүрээр л хариулах байх. Энэ тохиолдолд дээр бичигдсэн нэг өгүүлбэр яг тохирдог гэж би боддог. Бид мэдэхгүй зүйлээсээ маш ихээр айдаг. Хардалт, гэрээ санах (home sick), бохир зүйлийг байнга цэвэрлэх буюу ямар нэгэн зүйлээс сэжиглэх, биеийн хүчний ажлаас халшрах, биеийн тамирын даргалаас хойш суух, гэмтлээс айх, цус харахаас айх гээд л маш түгээмэл айдсын хэлбэрүүдэд эмэгтэйчүүд илүү өртдөг. Учир нь түгшүүрийн феромон (alert pheromone) эмэгтэйчүүд биднээс илүү ялгарч байдаг учраас эмэгтэй хүнийг илүү аймхай гэж тооцдог тэр нь ч үнэн юм.

Гэвч энэ нь ч мөн сайн талыг дагуулах бөгөөд бид энэ дааврынхаа тусламжтайгаар нарийн ширийн асуудал дээр байнга анхаарч, санаж сэдэж, эрчүүдээс илүү нямбай, халамжтай байж чаддаг байна. Тиймээс ч хүүхдүүд ээждээ илүү хайртай байдаг байх нь.

Харин айдас хэтэрсэнээр ямар муу үр дагавар авчрах вэ?

Энэ нь миний тойрч тойрч хүрсэн өнөөдрийн сэдэв юм. Бидний айдас хэтэрсэнээр дараах зан араншингийн шинжүүд илэрдэг байна.

- Хэт мэдрэмтгий, гомдомхой болох - итгэл алдалтаас айх

- Бусдын анхаарал халамжид хэт найдах - бие даан үйлдэл хийхээс айх

- Хэт сэжигч болох  - өвчлөхөөс айх

- Хэт хардамтгай, нөхрөө/найз залуугаа хажуунаасаа холдуулах дургүй болох - хаягдахаас айх,

- Нэг хэвийн амдралд хэт гүнзгийрч, бүтэх бүтэхгүй зүйлсийг байнга төлөвлөх - алдаа гаргахаас айх,

- Утга учиргүй байсан ч хамаагүй, муу сайн нь ч хамаагүй хэн нэгэнтэй хамт байхыг хүсэмжлэх - Ганцаардлаас айх гэх мэт.

Эдгээр нь эцсийн эцэст биднийг боомилж гарах гарцгүй болгосноор бүсгүй хүн хэмээгч нь өөртөө итгэлгүй, бусдын үгээр амьдрахад хүрдэг. Гэвч тэр хүртэл нэлээн цаг хугацаа орох бөгөөд ихэнх хүн өөртөө итгэх итгэлээ алдах хүртэл айдасдаа хүлэгддэггүй байна.

Харин  тэд яадаг гэж?

Хамгийн өөдгүй нь эмэгтэйчүүд бид айдсаа орчин тойрныхоо хүмүүст тарааж эхэлдэг. Тэгсэнээрээ өөрийгөө бусдаас дор гэж бодох бодол нь түр хугацаанд саарч байдаг.  Бусдад зөвлөх байдлаар, мөн бусдыг загнах, бусдад зааварлах, бүр бусдад туслах байдлаар ер нь л боломжит бүх аргаар өөрийн мэдэлгүй айдсаа түгээж эхэлдэг байна. Ийнхүү бид Fear distributor болох бөгөөд энэ үйлдлийнх нь хохирогч нь ихэвчлэн эрэгтэй хүмүүс, эсвэл өөртөө итгэх итгэлээ алдсан эмэгтэй хүмүүс, мөн хүүхдүүд, цаашилбал ер нь л хамгийн ойр дотны хүмүүс нь байдаг байна. Өөрөөр хэлбэл бидний айдсын хохирогч нь биднээр зогсохгүй үр хүүхэд, гэр бүл зэрэг орчин тойрныхонд маань муу нөлөө үзүүлж эхэлдэг. Энэ тал дээр тодорхой жишээ дурьдаж болох юм.

Жишээ нь Хэт мэдрэмтгий, гомдомхой болсоноороо бүсгүйчүүд бид хүмүүсийн сэтгэл санааг хий дэмий зүйлд зовоож эхэлдэг. Үг болгоныг нь сөхөж гомдол нэхэх, өнгөрсөн зүйлийн төлөө гомдол нэхэх, хэнээс ч хамааралгүй өөрийнхөө амьдралыг муу, муухай байгаа талаар гомдол мэдүүлэх нь тантай харилцагч хүнд маш хэцүү байдаг. Мөн Хоол идэж байхад хажууд ширээ арчих, хог шүүрдэх зэрэг хэт цэвэрч байдал нь таны орчин тойрны хүмүүст тавгүй байдал үүсгэдэг.  Байгаль дээр байнга байдаг, хэн ч тойрч гарч чаддаггүй тоосноос хүртэл сэжиглэж өдрийн ихэнх хэсгийг гэр цэвэрлэх ажилд зориулах нь завгүй, бүтээлч  нэгэнд бол таны дэргэд байхаас дургүй хүрэм үйлдэл юм. Түүнчлэн хардалт нь таны хамтрагчид сөрөг нөлөө үзүүлж эсрэг хүйсийн хүнтэй харилцах харилцаандаа алдаа гаргахад хүргэдэг гэдгийг санах хэрэгтэй. Гэтэл тэр хүсвэл таныг хардсан ч, хардаагүй ч өөр хүүхэнтэй амраглах, уулзалдах боломж байсаар байгаа шүү дээ. Ийнхүү хардалт нь хажуудаа уях  хүсэл төрүүлэх бөгөөд энэ нь шоронд оруулж байгаатай адил хүнлэг бус үйлдэл юм. Мөн ганцаардлаас айж хэн ч хамаагүй наашаа гэсэн бүхэнтэй нөхөрлөж, цэнгээний газар, тоглоомын газар хэсэж эхлэх нь айдсаа хуваалцах оролдлого мөн боловч бусдын аясыг дагах нь танд илүү их айдас авч ирнэ.

Эцсийн эцэст айдсыг тэгээд яах ёстой юм бэ?

Эцсийн эцэст таны сэтгэлгээний цар хүрээ таны айдсыг давах чадварыг тодорхойлно. Мөн мэдлэгийн чинь хэмжээ таны айдсын эсрэг зогсож чадах гол хүчнүүдийн нэг юм. Айдасдаа дийлдэж орчин тойрноо тавгүй байдалд оруулж, өөрийгөө давхар зовоохыг хүсэхгүй л байгаа бол та айдастайгаа тэмцэж, өөртөө итгэх итгэлийг олон зүйлээс олж авч чадна. Эмэгтэйчүүдэд Хамгийн гол нь айх хэрэгтэй юу, хэрэггүй юу гэдгийг сайн бодож, алсын хараатай айж байж айх нь зүйтэй. Ингэж бодож чадвал таны айх рефлекс чинь өөрчлөгдөж хий дэмий зүйл дээр биш, жинхэнэ ослын тохиолдолд таныг аврах бодит үүргээ ухамсартайгаар гүйцэтгэх болно.

Танд амжилт хүсье бүсгүй минь, айдсаа даван туулж сэтгэлийн эрх чөлөөг олоорой.

 

 

 

Дурлалгүйгээр төсөөлөшгүй залуу насны гэдэг дээ. Яг л тийм нас байсан юм. Дурлаад л, дуулаад л, уяраад л, гуниг нь хүртэл жаргалтай. Хайрлаад л, хайлаад л, ааш минь хүртэл засраад л, аав ээжийгээ мартах шахаж, дандаа л инээмсгэлэж явдаг байсан тэр мөчийн тухай бичих гэсэн юм. Дараа нь бас залхаад, дайсан мэт түүнийг үзэн ядаж, хайр байгаагүй юм шиг дотроо харааж зүхэж явсан тухайгаа бичих гэсэн юм.

Магадгүй хүмүүс хэтэрхий их хугацаагаар хамт байхад нэг нэгнээсээ залхаж эхэлдэг байж болох юм. Тэр хүнийг хэтэрхий сайн мэддэг болчихлоор сонирхолгүй болсон байж ч болох юм. Юутай ч би хайрыг мэдэрч ч, мэдрүүлж ч чадахгүй л болчихсон юм даг. Хорин хоёр насандаа учирч түүнд сэтгэлээ өгсөн тэр түүхээ одоо санахад сайхан байдаг ч нэг үе түүнийг би үзэн ядаж явсанаа бас мартаж чаддаггүй юм. Тэр надад хайртай гэж хэлэхээ бараг больчихсон, би ч түүнд хайртай гэж хэлэх хүсэлгүй болчихсон, хэн хэн нь амьдралд сэтгэл дундуур хандаж байсан тэр үед юм. Ёс төдий хамт амьдарч, салах хүсэл ч хэн хэнд нь төрдөг байсан санагдана. Юунаас болсоныг нь би одоо ч сайн мэддэггүй.

Бусдын нөхрийг харахад минийхээс илүү санагдана, бидний харилцаа хүйтэн байгаа нь мэдрэгдэнэ. Хоёулхнаа хамт амьдрах гэдэг зарим хүний хувьд мөрөөдөл байдаг бол бидний хувьд там болчихсон юм шиг л санагддаг байлаа. Юм л бол ам мурийчих гээд л, нэг нэгнийхээ муу талыг нь л олж хараад, сайн талыг нь үнэлэхээ байчихсан, хуучин сайхан мөч, зориглож амласан үгсээ санаж л тэсдэг байлаа. Тэрнээс биш хаашаа ч хамаагүй зугтаад алга болмоор, эсвэл цонхоор үсрээд л амьдралаа цэглэмээр санагддаг байлаа. Болъё, хоёулаа салъя гэж хэлээд тэр  гараад явчихна. Би ч салбал салаг гээд ардаас нь муу үгээр үдэж гаргана. Нэг л мэдэхэд тэр буцаад ирнэ, ирэхгүй удчихвал нь би тэсэхгүй ямар нэгэн шалтаг хэлж ирүүлнэ.Тэгээд салах ч үгүй, бас буцаад нийлэх ч үгүй.

Хоёул бие биедээ гомдож хэд хоног үг дуугүй, тэвчээр заан амьдарч байгаад нэг өдөр зэрэг шахуу ухаарна. Ухаараад л сайхан ярилцаж ойлголцох шиг болоод тэврэлдэж хэвтэнэ. Гэтэл тэр бүгд хуурамч юм шиг, худалч хүнтэй хамт байгаа ч юм шиг санагдана. Гомдол минь тайлагдахгүй, байнга л яаж ийгээд салчихмаар санагддаг байлаа. Саллаа гээд би муудахгүй гэж бодно. Гэвч цагаа тулахаар салж чаддаггүй байв. Яагаад гэж үү? Яагаад ч юм бүү мэд.

Нэг өдөр урьд байгаагүй их тэмцэл болж, тэр надад гар хүрэх шахуу болж, би түүнийг бүдүүлгээр цохиж, зодож, чадах ядахаараа доромжилж, бие бие рүүгээ хашгичиж юу болж байгаа нь мэдэгдэхгүй хараалын далайд умбаж байлаа. Тэгтэл тэр ингэж хэлсэн юм. "Чи надаас салмаар байгаа юм байна. Би ч бас чамаас салмаар байна. Ийм байдлаар бид хоёр гурван сар, магадгүй зургаан сар ч амьдарлаа. Одоо зүгээр л хэрэлдэж уралдахгүйгээр салъя. Би явлаа, чи ч чимээгүй бай." гэж хэлсэн юм. Надад ч гэсэн яг л энэ нь зөв санагдаж, аль эрт ингэж шийдэх байж гэж бодогдоод түүнийг чимээгүй явуулсан юм.

Гэхдээ тэр огт үг дуугарахгүй, толгойгоо унжуулсаар хаалгаар гараад халгаа зөөлөн хаахад нь миний цээжний дээд хэсгээс зүрхийг минь ямар нэгэн зүйл зүсч, ходоодыг минь дайрч зурсаар, бөөр хавьцаа очиж халуу оргин дуусав. Хэрхэн гарч явсаныг нь бодоход дахин тийм зүсэлт мэдрэгдэв. Дахиж хэзээ ч ирэхгүй байх даа гэж бодоход нулимс аяндаа л урсаж байсан юм. Зүрх минь дахин дахин зүсэгдэж байв. Хэдэн цаг ч юм бэ ингэж суусны эцэст хайр минь эсвэл чадал минь дууссан санагдаж бүхнийг мартахаар шийдэж нурж орхисон гэр орноо цэвэрлэж эхлэв. "Ингээд л дууслаа, саллаа, дахин шинэ амьдрал, шинэ хайр дурлал хүлээе. Бүх зүйл сайн сайхан болно битгий гутар, тэвч, тэс, бүх зүйл дуусна." гэж өөртөө итгүүлж байлаа.

Ингээд л дуусч болох л байсан. Гэхдээ дуусаагүй юм. Дараагийн хэдэн сар амьдрал бүр илүү хүндэрч яг дээрхтэй адил хэцүү салалт дахин дахин давтагдаж эхэллээ. Үерийн усанд живж яваа шоргоолз юу ч ойгохгүй байдагтай адил бидний амьдрал ямар ч утгагүй, аймшигтай, хүйтэн бас төгсгөл үгүй зовлонтой болов. Зүгээр л бүхнийг орхих, хаях, юу ч үл мэдрэх хүсэл л надад байлаа. Тэр ч бас тийм зүйл хүсэж байсан байх. Юунаас болсон, яагаад ингэсэн, хэн буруутай, цаашид яах эсэхийг тэр ч, би ч, бидний ойр дотны хүмүүс ч, бүр ер нь хэн ч мэдэхээ байсан.

Нэг насаараа ийм амьдрал туулах вий, ингэж хэрүүл уруултай олон жил амьдрах вий гэж би санаа зовдог байлаа. Нэг л аргаар яаж ийгээд салах л хэрэгтэй юм шиг санагдах болсон юм. Сүүлдээ түүнийг би үзэн ядаж, түүнд ямар ч хамаагүйгээр амьдармаар санагдаж, хэрүүлээс айсандаа түүнийгээ ч хэлж чадахаа байж, хэлж чадахгүйдээ уурсан түүнд маш муухай ааш гаргаж эхэлсэн юм. Ингэж байтал нэг л өдөр салах ёстой гэж өөртөө итгүүлж, арчаагүй, зориггүй, өөдгүй амьтантай хамт амьдарч байгаадаа хувь заяааг зүхэж, түүнийг үзэн ядаж байсан юм.

Гэхдээ би асуудлыг шийдэх буруу арга сонгож байснаа сүүлд л ойлгсон юм. Тэр бид хоёр бараг нэг жилийн турш ингэж хэрэлдэж амьдарсны дараа миний эргэн тойронд сонин зүйлс тохиолдож эхэлсэн юм. Миний итгэж, үнэлж явдаг нэг залуу найз хүүхнийг минь хуурч эхэлжээ. Эхэлсэн ч биш зүгээр л байнга хуурдаг нь мэдэгдэж эхэлсэн юм. Тэр бүсгүй миний зовлонг сонсож, намайг ойлгож тайвшруулдаг ганц найз минь байлаа. Гэтэл тэр минь өөрөө надаас илүү зовлонтой амьдралаар амьдарч эхэлсэн юм.Түүний зэрэгцээ ойр дотны нэгэн найзын минь бие өвдөж түүний зовлонг бас сонсож эхэллээ. Гэтэл түүний хажуугаар салалт, нас баралт, дампуурал гээд л сүүл сүүлээ даран зовлон гарч эхэллээ. Найзыг минь хуурдаг нөгөө залуу шоронгийн хаалга татаж, хүүхэдтэйгээ үлдсэн найзын минь амьдрал улам хэцүү болсон юм.

Ингэснээр би өөрийнхөө амьдралыг ч анзаарахаа больж. Бусдын зовлонг хуваалцаж эхэллээ. Тэдэнд чадахаараа тусалж, сүүлдээ чадал хүрэхгүй зүйл дээрээ ханийнхаа тусламжыг авч эхэллээ. Бид хэчнээн таарамж муутай байсан ч тэр минь хүний зовлонг тоолгүй орхисонгүй. Түүний огт танихгүй шахам миний найз, нөхдөд тэр чадах чинээгээрээ тусалж, ер нь надаас ч илүү тус болж байсан юм. Бүх зүйлийг нарийн төлөвлөж, яг л хэрэгтэй үед нь тус болж байгаа ханийгаа хараад үнэлэхгүй байхын арга байсангүй. Нэг мэдэхэд л би түүнд, тэр надад их сайхан ханддаг болсон байлаа. Бидний амьдрал нэг зүйл дээр алхаа нийлсэн нь бусдад туслах хүсэл байсан юм. Миний дотны хүмүүс ч ханийг минь сайн хүн гэж магтана. Тэрнээс битгий салчихаарай. Та хоёр яагаад хэрэлддэг байсныг ойлгохгүй байна гэцгээж байсан юм. Үүнээс хойш аймшигт салалт хэдхэн удаа л тохиолдож, бид ч эргээд нийлсэн. Гэхдээ тэр нэг жил шиг тийм олон давтамжтай биш байгаад би сэтгэл хангалуун амьдарч байгаа.

Тийм ээ. Амьдрал гэдэг ийм л сонин. Магадгүй бидэнд зовлон бага байсан болохоор бид жаргалдаа ханахгүй муудалцдаг байсан байх. Тэгээд амьдралд зовлон байдгийг ойлгоод нэгнийгээ үнэлсэн байх. Эсвэл үнэхээр нэгнээсээ уйдсан ч байсан байж болох. Тэгээд хамтдаа хүмүүст тусалж байхдаа шинэлэг мэдрэмж, үнэлэмж олж авцгаасан байх. Ямар нэгэн өөрчлөлт хэрэгтэй байсан ч олигтой өөрчлөлт гарч ирэхгүй байсан нь бид хоёрыг уйдахад хүргэсэн ч байж болох. Ер нь юу болж өнгөрсөнийг би мэдэж байгаа ч юунаас болж ийм зүйл болсоныг би ерөөсөө ойлгоогүй хэвээр. Одоо зүгээр л нэгэн жилийн дурсамж болж дээ тэр хэцүү мөчүүд.

 

Хүний сайхан охин үрийг авч суучихаад жаргааж чадахгүй энэ муу эрчүүд гэгч дүүрчихсэн дотортой, мугуйд зантай, худалч, муу өөдгүй амьтад юм даа. Гэр орноо олигтойхон цэвэрлчихэж чадахгүй, ашиг орлого гэж маруухан, гэр бүл авч явах байтугай өөрсдийгөө ч олигтойхон аваад явчихаж чаддаггүй, хувцсыг нь угааж, индүүдэж өгөхгүй бол балиартаад, заваан явахаас сийхгүй, хоол хийж өгөхгүй бол турж эцээд нүднээс гарч мэдэх арчаагүй хүмүүс юм. Ер нь бүсгүйчүүд биднийг байхгүй бол архи ууж, наргиж цэнгэж бүх мөнгө, цаасаа үрээд хоол ундгүй өлбөрч үхэж мэдэх улс шүү.

Иймэрхүү яриаг та олон удаа сонсож толгой дохиж суусан биз ээ. Үнэхээр л тэд нар эмэгтэй хүнгүй бол намрын навчис шиг гундуу, харанхуйд яваа юм шиг чиглэл зорилгогүй, ямар нэг жаргал, зугаа цэнгэл хайж цаг заваа үрж явдаг хүмүүс шүү дээ. Яагаад гэдгийг нь та мэдэх үү? Учир нь тэдний толгой "Уул өргөж эхийнхээ ачыг хариулах урт холын бодолдоо дараатай" гудайж явдаг юм. Хүн ардын амгалан тайван байдал, хөрст дэлхийн агаар мандал, усан бүрхүүл, энэ амьдралын утга,  учир, үнэн худал гээд л өөрт хамаагүй хол хөндий юмс бодож сэтгэж явдаг улс. Түүнийгээ бодсоор оймсоо ч угаахгүй, хоол ч хийхгүй явдаг улс. Тийм юм бодлоо гээд хэн ч тэдэнд мөнгө өгөхгүй байсан ч бодож л байдаг, гэр орны ажлыг ч юман чинээ тоохгүй "Жижиг асуудлаар хөөцөлдөхгүй" хүмүүс юм шүү дээ. Тэгсээр тэд нэг бол бодлынхоо хүчээр амьдардаг, эс бол биеийнхээ хүчээр амь зогоодог.

Аз, эзийн хооронд амь тэмцэж, гэр бүл тэжээх, эхнэрээ жаргаах, ээж, аавын ачыг хариулах, үр хүүхдээ өсгөж хүмүүжүүлэх гээд том гэж хэлж болох бүх асуудлыг нуруун дээрээ үүрч, нэр дээрээ авч явна. Сайн, сайхан аваад явдаг хүмүүс ч байгаа, муухан эсвэл огт авч явж чаддаггүй эр ч байгаа. Гэтэл эмэгтэйчүүд бид чинь эрчүүдийгээ хэр их хүндэлж, хайрлаж чаддаг билээ дээ. "Мөнгө төгрөг ч олж чадахгүй, аминдаа арчаагүй..." гэж эхлээд л загнана. Тэд маань байхгүй бол энэ хорвоогийн эрээн бараанаас биднийг хэн хамгаалж, алаг хорвоогийн зовлон жаргалыг туулахад хэн бидэнд хань болж, ар гэрийн ирээдүй, чиг зүгийг хэн тодорхойлох билээ дээ.

Гялалзаж яваа сайхан залууг хараад бахархах сэтгэл төрдөг шүү дээ. Манай нэг найзын нөхөр нь ёстой нэг гялалзсан, сэргэлэн, мөнгө төгрөгийг олох шиг болдог, найз нөхөд, танил тал гэж ч жигтэйхэн үнэхээр сайхан залуу байдаг байсан юм. Тэр хүнтэй нөхрөө харьцуулж бодоод муу ханьтай учирсан олиггүй заяагаа зүхэж тэнэгтэж явсан үе надад байж билээ. Харин тэр хүнийг мэддэг болсоноос хойш нэгхэн жилийн хооронд эхнэр нь хэд хэдэн удаа өөр хүүхэнтэй явааг нь надад ярьж, хэрүүл уруул дүүрэн амьдарсаар хоёр дахь жилдээ өнөөх залуу залилангийн хэргээр шоронд орж билээ. Гэтэл миний муу хань яахав дээ чадлаараа мөнгө олдог, чадахгүйгээ чадах гэж сурч, судалж явдаг шударгуу хүн. Хүн дуурайж хулгай хийж, хүн хулхидаж, банк дээрэмдэх амар замыг сонгоогүй, өөр бүсгүйчүүлтэй сүүлэрч, нууцарч намайг зовоодоггүй зөнгөөрөө амьтан. Хэрэв тэр минь тийм зам сонгосон бол би нэг хэсэг жаргаад дараа нь муу муухайг нь ч бас үүрэлцэх л байсан байх гэж боддог болсоон.

Залуу нас ч байж дэ. Тэр минь надад чадах, мэдэх, өөрт байгаа бүхнээ л зориулдаг байлаа. Би харин тэрийг нь голж шилж өөрийгөө ч, хүнийг ч их зовоодог байж дээ. Өөрөө мөнгөтэй байсан ч "Мах дуусчихлаа, авах хэрэгтэй байна" гэж уурлаад мөнгөгүй хүнийг маханд явуулж хүнээс хэдхэн төгрөг зээлж жоохон мах авч ирэхэд нь "Ийм жоохон юмаар ямар хоол хийдэг юм, чи өөрөө хоолоо хийгээрэй" гэж  загнаж байснаа бодохор одоо өөрөөсөө ичдэг юм. Одоо бодох нь ээ түүнийгээ өрөвдөж уйлмаар санагддаг юм. Залуу насанд амьралыг хэт сайхнаар төсөөлж, зовлонгүй жаргал, сүүдэргүй гэрэлд, үүлгүй тэнгэр доор, хүйтэнгүй дулааныг, давсгүй чихэртэй амталж амьдарна гэж мөрөөдөж явсан хүнд чинь тэр муу залуугийн олсон хэдэн төгрөг, авч өгсөн хувцас хунар, тэрний минь чадал, чадвар ер юу ч биш санагдаж уур хүрч бачимдан, орондоо ч цаашаа харж хэвтдэг байж билээ.

Омголон залуу насны минь гэнэн, тэнэглэлийг минь уучилж өршөөгөөд, тэнэгхэн намайг ухаан орохыг минь хүлээж, залуу насаа хурц үгийн там дунд өнгөрүүлсэн тэнгэр шиг тэвчээртэй, холч ухаантай, хонгорхон хань минь намайгаа уучлаарай даа чи минь. Би чинь чамайгаа үнэхээр их гомдоож явж дээ. Чинийхээ дулаан, сайхан өмөг түшиггүйгээр амьдарсан бол би чинь хэчнээн их хүнд зовлонг энэ туяхан нуруун дээрээ үүрэх байснаа бодохоор айх шиг болдог шүү. Ер нь би эр хүн байгаад, тэр их үүргийг хүлээгээд, амьрах гэж тэгэж зүтгэж байхад намайг эхнэр хэмээгч өндөр албан тушаалтай нэгэн бүсгүй миний хэлдэг байсан муу үгээр хэлж, зүхэж байсан бол би холоос хол зугтаад алга болох байсан юм. Хэрэв миний бодож байгаа шиг тэр минь яваад өгсөн бол би бүр хэн ч биш болох байсан ч байж мэднэ. Ингэж бодохоор бүсгүй хүний омголон зан, сэхүүн ааш чухам хэрэгтэй үедээн л хэрэг болдогоос биш бусад үед хэрүүлийн алим болохоос цаашгүй хөгийн эд юм гэж би бодох болоод байгаа. Тийн бодсондоо ч нөхөртөө омголон, сэхүүн зан гаргаж түүнийгээ зовоохгүй гэж шийдээд байгаа.

Би шүлгэнд дуртай байлаа. Гэхдээ ойлгож уншдаггүй байж гэж бодох юм.

"Хэрэггүй үгийн зэвээр зүрхийг минь бүү шархлуул" гэж уншиж дуусаад л муу ханийгаа хэлэх хэлэхгүй үгээр муучилж, тохуурхдаг байж.

"Сүү шиг юм гэж самраад байвал чинь

Ус шиг бас ууршаад явчихдаг юм" гэж уншсаар атал зөөлөн зангаар нь түрүү барьж зовлонгоо үүрүүлэх гэж зүтгэдэг байж дээ.

Хүмүүс миний алдааг битгйи давтаасай гэж бодсондоо түүндээ ч хэлээгүй нууцхан ичиглэлээ хүртэл энд сийрүүллээ.

 

Хүний сайхан охин үрийг авч суучихаад жаргааж чадахгүй энэ муу эрчүүд гэгч дүүрчихсэн дотортой, мугуйд зантай, худалч, муу өөдгүй амьтад юм даа. Гэр орноо олигтойхон цэвэрлчихэж чадахгүй, ашиг орлого гэж маруухан, гэр бүл авч явах байтугай өөрсдийгөө ч олигтойхон аваад явчихаж чаддаггүй, хувцсыг нь угааж, индүүдэж өгөхгүй бол балиартаад, заваан явахаас сийхгүй, хоол хийж өгөхгүй бол турж эцээд нүднээс гарч мэдэх арчаагүй хүмүүс юм. Ер нь бүсгүйчүүд биднийг байхгүй бол архи ууж, наргиж цэнгэж бүх мөнгө, цаасаа үрээд хоол ундгүй өлбөрч үхэж мэдэх улс шүү.

Иймэрхүү яриаг та олон удаа сонсож толгой дохиж суусан биз ээ. Үнэхээр л тэд нар эмэгтэй хүнгүй бол намрын навчис шиг гундуу, харанхуйд яваа юм шиг чиглэл зорилгогүй, ямар нэг жаргал, зугаа цэнгэл хайж цаг заваа үрж явдаг хүмүүс шүү дээ. Яагаад гэдгийг нь та мэдэх үү? Учир нь тэдний толгой "Уул өргөж эхийнхээ ачыг хариулах урт холын бодолдоо дараатай" гудайж явдаг юм. Хүн ардын амгалан тайван байдал, хөрст дэлхийн агаар мандал, усан бүрхүүл, энэ амьдралын утга,  учир, үнэн худал гээд л өөрт хамаагүй хол хөндий юмс бодож сэтгэж явдаг улс. Түүнийгээ бодсоор оймсоо ч угаахгүй, хоол ч хийхгүй явдаг улс. Тийм юм бодлоо гээд хэн ч тэдэнд мөнгө өгөхгүй байсан ч бодож л байдаг, гэр орны ажлыг ч юман чинээ тоохгүй "Жижиг асуудлаар хөөцөлдөхгүй" хүмүүс юм шүү дээ. Тэгсээр тэд нэг бол бодлынхоо хүчээр амьдардаг, эс бол биеийнхээ хүчээр амь зогоодог.

Аз, эзийн хооронд амь тэмцэж, гэр бүл тэжээх, эхнэрээ жаргаах, ээж, аавын ачыг хариулах, үр хүүхдээ өсгөж хүмүүжүүлэх гээд том гэж хэлж болох бүх асуудлыг нуруун дээрээ үүрч, нэр дээрээ авч явна. Сайн, сайхан аваад явдаг хүмүүс ч байгаа, муухан эсвэл огт авч явж чаддаггүй эр ч байгаа. Гэтэл эмэгтэйчүүд бид чинь эрчүүдийгээ хэр их хүндэлж, хайрлаж чаддаг билээ дээ. "Мөнгө төгрөг ч олж чадахгүй, аминдаа арчаагүй..." гэж эхлээд л загнана. Тэд маань байхгүй бол энэ хорвоогийн эрээн бараанаас биднийг хэн хамгаалж, алаг хорвоогийн зовлон жаргалыг туулахад хэн бидэнд хань болж, ар гэрийн ирээдүй, чиг зүгийг хэн тодорхойлох билээ дээ.

Гялалзаж яваа сайхан залууг хараад бахархах сэтгэл төрдөг шүү дээ. Манай нэг найзын нөхөр нь ёстой нэг гялалзсан, сэргэлэн, мөнгө төгрөгийг олох шиг болдог, найз нөхөд, танил тал гэж ч жигтэйхэн үнэхээр сайхан залуу байдаг байсан юм. Тэр хүнтэй нөхрөө харьцуулж бодоод муу ханьтай учирсан олиггүй заяагаа зүхэж тэнэгтэж явсан үе надад байж билээ. Харин тэр хүнийг мэддэг болсоноос хойш нэгхэн жилийн хооронд эхнэр нь хэд хэдэн удаа өөр хүүхэнтэй явааг нь надад ярьж, хэрүүл уруул дүүрэн амьдарсаар хоёр дахь жилдээ өнөөх залуу залилангийн хэргээр шоронд орж билээ. Гэтэл миний муу хань яахав дээ чадлаараа мөнгө олдог, чадахгүйгээ чадах гэж сурч, судалж явдаг шударгуу хүн. Хүн дуурайж хулгай хийж, хүн хулхидаж, банк дээрэмдэх амар замыг сонгоогүй, өөр бүсгүйчүүлтэй сүүлэрч, нууцарч намайг зовоодоггүй зөнгөөрөө амьтан. Хэрэв тэр минь тийм зам сонгосон бол би нэг хэсэг жаргаад дараа нь муу муухайг нь ч бас үүрэлцэх л байсан байх гэж боддог болсоон.

Залуу нас ч байж дэ. Тэр минь надад чадах, мэдэх, өөрт байгаа бүхнээ л зориулдаг байлаа. Би харин тэрийг нь голж шилж өөрийгөө ч, хүнийг ч их зовоодог байж дээ. Өөрөө мөнгөтэй байсан ч "Мах дуусчихлаа, авах хэрэгтэй байна" гэж уурлаад мөнгөгүй хүнийг маханд явуулж хүнээс хэдхэн төгрөг зээлж жоохон мах авч ирэхэд нь "Ийм жоохон юмаар ямар хоол хийдэг юм, чи өөрөө хоолоо хийгээрэй" гэж  загнаж байснаа бодохор одоо өөрөөсөө ичдэг юм. Одоо бодох нь ээ түүнийгээ өрөвдөж уйлмаар санагддаг юм. Залуу насанд амьралыг хэт сайхнаар төсөөлж, зовлонгүй жаргал, сүүдэргүй гэрэлд, үүлгүй тэнгэр доор, хүйтэнгүй дулааныг, давсгүй чихэртэй амталж амьдарна гэж мөрөөдөж явсан хүнд чинь тэр муу залуугийн олсон хэдэн төгрөг, авч өгсөн хувцас хунар, тэрний минь чадал, чадвар ер юу ч биш санагдаж уур хүрч бачимдан, орондоо ч цаашаа харж хэвтдэг байж билээ.

Омголон залуу насны минь гэнэн, тэнэглэлийг минь уучилж өршөөгөөд, тэнэгхэн намайг ухаан орохыг минь хүлээж, залуу насаа хурц үгийн там дунд өнгөрүүлсэн тэнгэр шиг тэвчээртэй, холч ухаантай, хонгорхон хань минь намайгаа уучлаарай даа чи минь. Би чинь чамайгаа үнэхээр их гомдоож явж дээ. Чинийхээ дулаан, сайхан өмөг түшиггүйгээр амьдарсан бол би чинь хэчнээн их хүнд зовлонг энэ туяхан нуруун дээрээ үүрэх байснаа бодохоор айх шиг болдог шүү. Ер нь би эр хүн байгаад, тэр их үүргийг хүлээгээд, амьрах гэж тэгэж зүтгэж байхад намайг эхнэр хэмээгч өндөр албан тушаалтай нэгэн бүсгүй миний хэлдэг байсан муу үгээр хэлж, зүхэж байсан бол би холоос хол зугтаад алга болох байсан юм. Хэрэв миний бодож байгаа шиг тэр минь яваад өгсөн бол би бүр хэн ч биш болох байсан ч байж мэднэ. Ингэж бодохоор бүсгүй хүний омголон зан, сэхүүн ааш чухам хэрэгтэй үедээн л хэрэг болдогоос биш бусад үед хэрүүлийн алим болохоос цаашгүй хөгийн эд юм гэж би бодох болоод байгаа. Тийн бодсондоо ч нөхөртөө омголон, сэхүүн зан гаргаж түүнийгээ зовоохгүй гэж шийдээд байгаа.

Би шүлгэнд дуртай байлаа. Гэхдээ ойлгож уншдаггүй байж гэж бодох юм.

"Хэрэггүй үгийн зэвээр зүрхийг минь бүү шархлуул" гэж уншиж дуусаад л муу ханийгаа хэлэх хэлэхгүй үгээр муучилж, тохуурхдаг байж.

"Сүү шиг юм гэж самраад байвал чинь

Ус шиг бас ууршаад явчихдаг юм" гэж уншсаар атал зөөлөн зангаар нь түрүү барьж зовлонгоо үүрүүлэх гэж зүтгэдэг байж дээ.

Хүмүүс миний алдааг битгйи давтаасай гэж бодсондоо түүндээ ч хэлээгүй нууцхан ичиглэлээ хүртэл энд сийрүүллээ.

 

Сайн байцгаана уу?

Та бүхэндээ шинэ оны мэндийг хүргэж хүний хорвоод тохиож болох хамгийн сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.

Будаг нь ханхалсан, шив шинэ, цоо шинэ 2009 он гараад ирлээ. Цочтол гарч ирлээ шд, вот так. Ямар сайхан он болох гэж байгаа нь шууд л харагдаж байна. Хүн бүрийн хацарт баярын мишээл тодорсон, хүүхэд бүрийн гарт баярын бэлэг атгагдсан, айл бүрийн хойморт баярын гацуур гялалзсан сайхан он гарч ирлээ. 

Ингээд шинэ он гарч байгааг далимдуулан санаа авахуйц хэдэн өгүүлбэр байгаагаа толилуулахыг хүслээ. Хүлээн авч таалан соёрхоно уу. 

- Хүмүүс юуны өмнө өнгөрч буй жилд тохиолдсон сайхан, муухай зүйлсийг амжилт ололт гэсэн хэсгүүдэд ангилж гаргадаг юм байна. Энийгээ бүр бичиж аваад өөртөө зориулж ханан дээр наасан хүн ч байна. Энэ нь чухам юунд хэрэг болохыг нь би сайн ойлгоогүй. Гэхдээ хэрэгтэй болоод л тэгэж байгаа мэдээж.

- Өнгөрсөн жилд олсон ололтуудаа бэхжүүлэх, шинэ жилд илүү амжилтанд хүрэх гэж бас хэсэг хүмүүс өөртөө зориулж төлөвлөгөө гаргасан байна аа. Би харин энэ үйлдлийг нь дуурайх санаатай байгаа.

- Хосууд өнгөрсөн жилд хэрхэн ойлголцолд хүрч, нэгнийхээ тухай ямар бодолтой байсан, нэг жилийн дотор тэр бодлууд нь яаж өөрчлөгдсөн зэргийг ярилцаж байгаа тохиолдлууд олон байна. Энэ нь бас зөв зүйтэй санаа юм болов уу гэж бодогдсоон.

- Зарим хүмүүс амралтаа хэрхэн өнгөрөөсөн, ирэх амралтаа хэрхэн өнгөрөөх тухайгаа ярилцаж байгаа харагдсан. Би бол ийм зүйлийг төлөвлөх жаахан дургүй. Гэхдээ энэ бас л бодууштай зүйл шиг байгаа юм.

- Нэгэн хэсэг хүмүүс шинэ жил эхэлсэн тул тамхи, тоглоом, алкоголь зэрэг муу зүршлаа орхихоор ярилцаж байна билээ. Энэ нь бас авууштай санагдсаныг нуух юун.

- За зарим нэгэн охид бүсгүйчүүд энэ жил найз залуутай болохоор төлөвлөж байгаа гэсэн байсан. Тийм санаатай хүмүүс байгаа бол төлөвлөгөөгөө гүйцээх гэж битгий айхтар хичээгээрэй. Би бас иймэрхүү төлөвлөгөөнөөс болж өөртөө нууцхан шаналалтай үлдэж байсан түүхтэй болохоор бүсгүйчүүддээ санаа зовж явдаг шүү.

Ингээд бодохоор ирэх жилд бэлтгэж хүмүүс олон зүйл төлөвлөсөн байна. Тэгэхээр төлөвлөсөн бүхэн чинь хугацаандаа биелэхгүй байж мэднэ. Тэр нь хамгийн чухал биш. Ямар ч байсан төлөвлөгөө чинь биелэнэ гэдэгт итгэж өөдрөг амьдрахыг хүсье.

Дараа дараагийн жилүүдийг ч амжилт, бүтээл, баяр жаргалаар дүүрэн угтахын өлзийтэй сайхан ерөөлийг өргөн, өргөн дэвшүүлье. : )

 

Хиртэй хацар дээгүүр давстай нулимс урсана

Зэхэр нүднээс зэвтэй ус яах гэж дусалнам

Дэндүү харанхуй, хүйтэн зүрхэнд очих замын

Дандаа цоожтой чихарсан хаалгыг нээхээр явна

 

Булингартай, давстай, гашуун нясуун тэр ус

Булгилахаа ч байсан бохирдсон зүрхний тагийг нээнэ

Дэнлүү асааж, дотор нь орж хэсэг тэнүүчлэнэ

Дэндүү харанхуй, хүйтэн зүрхэнд оромж хайна

 

Хэтэрхий гоёдоод гадуурхагдаж зүрхэнд нулимс зовно

Хэрэндээ л муухай, заваан гэж өөрийгөө боддог ч

Булингар, давс, гашуун гэдэг ч тэр балиар зүрхэнд

Байж боломгүй, дэндүү гоёдом, илүүдсэн, хэрэггүй

 

 

Хагарсан шил шиг үгсээрээ зүрхийг чинь сийчихдээ

Хүн гэдгийг чинь мартаж хүнд бүхнийг үүрүүлсэн

Ачаагаа даахгүй сөхөрч явахад чинь голоод бас

Арай илүү нэгнийг нууцхан хайснаасаа одоо би ичивч

 

Өнгөрснийг буцаахгүй нэхэл хатуутай орчлонд

Өөрийн хийсэндээ гэмшээд ч  барахгүй зовох юм

Хорвоо дээр байхад чинь жаргааж амжаагүй болохоор

Халин одсоны чинь хойно уйллаа ч гээд яах билээ

 

Уур уцаар, хор шарандаа бачимдан

Хэрүүл хараалаар бялхаасан амьдралдаа

Мөрөөдөлдөө сохорч ханьхан чамайгаа

Мөнхөд зовооход ч бэлхэн явж дээ даанч

 

Өтөг шиг өмхөрсөн аминчхан сэтгэлээр

Өр нэхэж хайрыг чинь дэвслэхдээ би

Уймарсан сэтгэлийг чинь газартай тэгшилж

Улныхаа  дор өчнөөн жил амьдруулсан

 

Тэсэлгүй сөхөрч тэнцэж ядан босоход чинь

Чичилж муулаад газар доор амьдруулсан

Уйлахдаа унагасан нулимсыг чинь ч тоолгүй

Угаадас урсгалаа гэж уурлаж явж дээ би

 

Одоо чи минь сэтгэлээрээ биш биеээрээ

Орчлонгийн хөрсний чанадад орчихлоо

Мөрөөдөл бүхэн биелэхгүй байсан ч хамаагүй

Мөрийг чинь түшиж ганцхан мөч суух юм сан

 

 

 

 

Чи

 

Дундуурхан заяаг минь дүүргэх гэж

Дутуухан хүслийг минь гүйцээх гэж

Дэндүү их хайраа надад чи зориулжээ 

Дэр нэгтгээд хоёулаа бас л удчихжээ

 

Дундуурыг ìèíü дүүргэх гэж чи дундарчээ

Дутууг ìèíü гүйцээх гэж өөрийгөө зовоожээ

Дэндүү хайраíäàà надтай àìüäàð÷ тэсчээ

Дэрээ голоод надаас îäîî явахаар зэхжээ

 

Намайг жаргаах гэж оролдсонд чинь

Намайг хүндэлж бас хайрласанд чинь

Намхан дэрэн дээр удаан тэссэнд чинь

Насаараа баяралж явах болно баяртай

 

Гэрлийн хугарлаар тархийг нүд нүднэ

Дууны долгионыг тархи руу чих чихнэ

Чимээтэй äèñêîíä тархи яадаг âý гэвэл

Чихүүлээд, нүдүүлээд кайфтай áàéäàã

 

 

Хүнд төрºëõòíèé шүлэг

 

Бараан амьдралын жаргал саарал өнгөтэй

Балчиг намгийн нийгэм мэлхийн гүнжтэй

Хотын, гэрийн амьдрал, улс төр ч ярихгүй

Хүн болсондоо гутасран  бараан амьтад

 

Зүүн дээр тогтсон будааг азгүй гэж

Зүгээр л сүнс байвал дээр хэмээж

Зуун жилýýð сайхан амьдрахгүйгээс

Æàðãàõ ãýæ яарах хэрэг юув гэлцэнэ

 

Ус уухын аягыг алт, шаазангаар нь ялгахгүй

Улс төргүй тархинд нь ХуНам, АНам ялгаагүй

Хүслийг тэвчсээр гэгээрэхгүй гээд

Хүссэнээ л хийхийг дагнана тэд

 

Бүрэг, энгийн амьдралдаа оюун, ухааныг тэжээгээстэй

Бүрхэг шөнийн зүүдэндээ хараар цагааныг дараастай

Бүл, жалгаараа нийлэхгүй бүгд ганцаараа амьдраастай

Бахардам, багтрам хүслүүд л тэднийг нэгтгэж агуулаастай

 

Дурлал, үхэл хоёрыг л амттай гэх

Дуу, дүрс хоёрыг л үнэí гэх òýä

Дайсангүй, даргагүй, дагуулгүй явсаар

Дандаа л ганцаардсаар дуусна

 

Би өөрийгөө амиа бодсон хүн гэж боддоггүй. Тэгэж төсөөлөхийг ч хүсдэггүй. Аль болох хүний төлөө гэсэн сэтгэлтай байж, бусдад тусалж дэмжиж явахыг хүсдэг билээ. Гэхдээ би нэлээд хэдэн удаа "Амиа бодсон" гэсэн үгийг бусдын амнаас сонсож байсан минь надаас бас чиг үгүй амьдралынхаа талаар дахин, дахин бодож үзэхийг шаардаж байсан санагдана. Бодсоноо сийрүүлбэл.

Үнэндээ хүн болгонд заримдаа амиа бодсон зан гаргахаас аргагүй болдог тохиолдол байдаг юм байна.  Өөрөө үнэхээр дийлэхгүй зүйлийн төлөө бусдын хүслийг биелүүлэх гэж оролдсон зуун тохиолдолоос ерэн есөд нь муу үр дагавар үүсэх нь тодорхой. Жишээ нь миний залуу надтай хамт усанд орох дуртай. Гэтэл миний биений юм ирчихээд байхад би хайртай залуутайгаа хамт усанд орох надад маш эвгүй байх нь ойлгомжтой учраас би ганцаараа усанд орж амиа бодохоос өөр аргагүй шүү дээ.

За тэр бол ойлгомжтой байж. Харин заримдаа анзааргагүйгээс ч юмуу, сайтар бодоогүй үйлдлээс болж би амиа бодсон зан гаргаж түүнийхээ төлөө зэм хүртэх нь бий. Бодох нь ээ би нэг удаа хайрттайгаа оройжин хамт байж түүний төлөвлөсний дагуу үдшийг өнгөрөөнө гэж амласан байсан боловч тэр өдөр маш их ажиллаж, бас хэрүүл уруултай явсанаас өөрийгөө маш их ядарсанд тооцож гэртээ уурлан орж ирээд, хийсэн гоё хоолыг нь ч идэлгүй муухай царайлаад унтаад өгсөн тал бий. Маргааш нь л тэр минь надад бид хоёрын анх нэг оронд орсон өдөр байсныг сануулж билээ.  Яахав ганц удаа би өөрийнхөө ядаргааг мартаж түүнийхээ хайрыг хүндлэх гэж ядаж оролдоо ч үгүйдээ өөртөө дургүй хүрч байсан. Бас нэг өвөл ард алхаж явсан жоохон хүү халтираад унах шиг болсон ч би ажлаасаа хоцорч явсан тул анзаарахгүйг хичээж цааш алхсан. Гэтэл ажил дээр баахан найр болж байж билээ. Тэднийг хараад хөөрхий хүүг татаж босгоод зүгээр үү гэж асуухад хэчнээн их цаг оров гэж дээ, дэндүү амиа бодсон зан гаргаж дээ гэж өөрийгөө буруутгаж  байсан удаа байна.

Харин амиа бодох, бусдын төлөө байх хоёрын дунд ямар ялгаа байгааг олоход хэцүү байсан тэр үе надад хамгийн сургамжтай үе байсан юм. Би ингээд бодлоо л доо.

Амиа бодох гэдэг нь өөртөө хамгийн давуу байдлыг, хамгийн удаан хугацаагаар бий болгох гэж оролдох, харин бусдын төлөө байх гэдэг нь бусдад чадах хэмжээгээрээ туслах гэж оролдох юм гэж тооцоё.

Тэгвэл өөрт хамгийн давуу байдлыг, хамгийн удаан хугацаагаар бий болгохын тулд бусдад чадах хэмжээгээрээ туслах хэрэгтэй болж эхэлсэн. Учир нь бусдад боломжийн хэрээр тусалсанаар би нэр хүндтэй болж, түүнчлэн илүү чадварлаг болох боломжтой. Бусдад туслахын зэрэгцээ өөрийгөө боловсруулах гэх үү. Энэ байдал удаан үргэлжилсэнээр би бусдад хэрэгтэй хүн болно. Бусдад хэрэгтэй байх сайн бил үү? Эс муу бил үү? 

Нөгөө талаас бусдад чадах хэмжээгээрээ тусалдаг хүн хүссэн хүсээгүй бусдад хэрэгтэй болж хүмүүс түүнийг үгүйлэх болно.

Гэхдээ амиа бодох, бусдын төлөө байхын утга учир юу болох гээд байна аа.

 

Намайг амиа бодсон гэж хэлж байсан хүмүүст баярлалаа.

Татьяна Булановагийн Не плачь гэдэг дуунд би үнэхээр дуртай. Энэ дуунд дуртай хүн байгаа бол татаж аваг гэж бодоод шейрлэхээр шийдлээ. Бас орос үг, англи орчуулгатай нь доор орууллаа.

http://share.gogo.mn/31685211225901211

Таня Буланова - Не плачь
Tanya Bulanova - Don't you cry

Не плачь, еще одна осталась ночь у нас с тобой, 
Еще один раз прошепчу тебе - ты мой, 
Еще один последний раз твои глаза 
В мои посмотрят и слеза 
Вдруг упадет на руку мне, а завтра я 
Одна останусь без тебя, но ты не плачь.
 
Don't you cry, we still have one night together
Once more I'll whisper to you - that you're mine,
One last time that your eyes
Will look into mine and a tear
Suddenly falls onto my hand, while tomorrow I'll
Be alone without you, but don't you cry.

Не плачь, так получилось, что судьба нам не дала 
С тобой быть вместе, где же раньше я была? 
Так поздно встретила тебя, но в этот миг 
Я знаю, что теперь твоя и только крик 
Сдержу я завтра, а сейчас 
Побудь со мной в последний раз, в последний раз. 

Don't cry, it just turned out that fate didn't allow
You and I to remain together, where was I before?
So late I met you, but in that moment
I know that now I'm yours and only the cry
Will I hold back tomorrow, but now
Stay with me one last time, one last time.

Пойми, теперь не думать не могу я о тебе, 
Сама не знаю, как позволила себе, 
Чтоб ты любовь мою забрал в тот час когда 
Тебя увидела и прошептала: да, 
Но ты пойми, пойми меня, 
Ведь знаешь как люблю тебя, люблю тебя. 

Remember, now I cannot think of you,
I don't even know how I let
You take my love at that hour when
I saw you and whispered: yes,
But remember, remember me,
You know how much I love you, I love you.

Так знай, тебя везде я отыщу, где б не был ты, 
Я испишу тебе стихами все листы, 
И если встречу я тебя среди толпы 
Ты не свернешь уже тогда с моей тропы, 
Я украду тебя от всех, 
Ты будешь мой тогда навек, ты мой навек. 

So know, I'll always look for you where you've never been,
I'll compose poems to you on all the pages,
And if I meet you in a crowd
You won't turn away from my path,
I'll steal you away from everyone,
You'll be mine forever, you're mine forever.
       
Не плачь, еще одна осталась ночь у нас с тобой, 
Слышишь? Не плачь! 
Еще один раз прошепчу тебе - постой, не плачь, 
Еще один всего лишь раз твои глаза 
В мои посмотрят и слеза 
Вдруг упадет на руку мне, а завтра я, а завтра я 
Один останусь без тебя, но только ты не плачь. 
Не плачь. 
О-о-о-о-о 
Don't you cry, we still have one night together
Do you hear?  Don't you cry!
Once more I'll whisper to you - that you're mine,
One last time that your eyes
Will look into mine and a tear
Suddenly falls onto my hand, while tomorrow, while tomorrow I'll
Be alone without you, but don't you cry.

Навчис хүртэл гуниглаад

Намар чи уйтгартай юм

Бодол хүртэл шаргалтаад

Будан дунд төөрчих юм

 

Алсын уулс чичрэн байж

Анхны цасыг хүлээхэд

Модноос зуурсан навчис

Мөчирт нөмөрлөн ярилцана

 

Хот нэг л сүүмийгээд

Холоос харвал утаатаад

Газраас салан нисэлдэх

Шороон шихэгүүд л баясалтай

 

 

 

Нөхөр оройтохоор нь санаа зовчдгийншд. Яаж юу хийж яваа юм бол, согтуу хөлчүү явж зодуулж цохиулчих бий гээд л. Миний хувьд бол гэхдээ хардах, харамлах тал дээр санаагаа илүүтэй зовоогоод эхэлдэг юм шиг байгаан. Нэг удаа хардаагүй юм шиг дүр эсгэж байгаад өөрийгөө барьсан шүү нээрээ. Gotcha. Ингэсэн байхгүй юу би болохоор "За хардах юу байхав дээ" гэж бодож хүлээж байсан  байхгүй юу уг нь. Тэгсэн мөртлөө ирэхээр нь санаа амарсан тухайгаа би ингэж бодож байсан байгаа юм. Өглөө нь бодлоо бичсэн байсныгаа дараа нь өөрөө уншиж үзсэн байгаа юм. 

 

Сэмхээн ирээд дэргэд минь унтлаа

Сэмэрсэн сэтгэлийг минь амраалаа

Өөр хүүхэнгүйг чинь мэдсэн юм аа би

Үнэртэй ус ханхлахгүй байна ашгүй

Өөрийгөө яаж барьсан бэ гэхлээр. Өөрөө өөрийгөө хардаагүй гэж бодож байсан байгаа байхгүй юу. Тэгээд өөр хүүхэнгүйг нь мэдсэн гэсэн мөртлөө үнэрлээд шалгачихсан байгаан. Мэдсэн бол шалгахгүй дээ. Үнэртэй ус ханхлахгүй байна ашгүй гээд бас ханьдаа эргэлзэж байснаа нотолчихсон байгаан. 

Уг нь бол өөрийгөө лаг сайн халамжит хань болгочих санаатай "Хардах бол буруу, итгэх хэрэгтэй" гээд л өөрийгөө хүчлээд, за би хардаагүй ээ гэж бодоод л байсан юм байх л даа би нь. Хардах тэгээд зөв үү буруу юу?

За зөв буруу нь дүүрч гээд бодчий л даа. Хайртай бол хартай гэж үнэн юм байна оо. Зөв ч буруу ч ер нь ямар ч байсан хүн ер нь хайртай хүнээ алдахаас айж, түүнийгээ харамладаг л юм байна гэж бодлоо.

 

 

 

Итгэл шиг тэмүүлэлтэй байж  үзэхсэн

Сэтгэл шиг тэнэгэр байж сурахсан

Зүүд шиг хүний сэтгэлийг эзэмдэхсэн

Зориг шиг дийлдэшгүй болохсон

Айдас шиг бусдыг зовоохгүй юмсан

Аз шиг дандаа л баярлуулахсан

Хараал шиг дайвар болохгүй сэн

Хэрүүл шиг хэцүү амьдрахгүй сэн

Дэндүү шиг хэтэрч даврахгүй сэн

Дандаа шиг дагуултай зовохгүй сэн

Хааяа шиг сэлгээтэй амьдрах сан

Хайр шиг дуулимхан жаргахсан

Нэг л өдөр бүх юм сайхан болчихсон юм шиг санагддаг даа. Тэр өдөр нь ямар нэгэн том ажлын үр дүнг нь харсан өдөр байдаг даа. Би нэг хэсэг томхон төсөл дээр ажиллаж нэлээн завгүй ажиллаж байгаад дөнгөж дуусаад байна.

Нэгэн том ажлыг дууссанаар цалин ч овоо цуглаж, цаг наргүй ажилласан болохоор үрэх зав гараагүй л дээ. Тэгээд өнөөдөр өдөржин гадуур явж найз нөхөдтэйгөө нэг уулзаж санаснаараа савчиж яваад ирлээ дээ. Сайхан байлаа. Нэг л хэсэгтээ ийш тийш явлаа. Одоо нэг хэсэгтээ л амьдрал тогтвортой, сайхан байх болов уу гэж би таамаглаж байгаа. Гэхдээ таамаглал буруу тийшээ явбал хүч хэрэглэн тогтворжуулна аа.

За тэгэхээр их ажлын дунд мэдээж нэг жоохон жуухан цаг зав гарсан байж таарна. Тэр цагаараа тэмдэглэсэн ганц хоёр юмаа оруулна аа.

Юуны өмнө бичих гээд гар загатнаад байсан зүйлээ бичихээр шийдлээ.

Хүний яриа нууцаар сонсох муухай л даа. Гэхдээ хоёр залуу миний ажиллаж байсан өрөөний цонхон доор чанга чанга, сонсохгүй байхын аргагүй яриад байсан юм чинь яахав дээ. Тэгээд тэр ярьсан яриаг хүргэе.

Залуу 1: Хүүхэнтэй унтах юм сан.

Залуу 2: Эхнэр чинь байхгүй байгаамуу?

Залуу 1: Байгаа л даа. Гэхдээ хааяа өөр хүүхэнтэй унтаж байх хэрэгтэй шд.

Залуу 2: Яажаагаан. Эхнэр чинь таалагдахаа больчихсон юм уу?

Залуу 1: Үгүй. Гэхдээ өөр өөр өөр хүнтэй унтаж байх хэрэгтэй шд. Тийм биз дээ.

Залуу 2: Эхнэр чинь тэнд бас нэг хүүхэнтэй зогсчоод "За нэг залуутай унтах юм сан. Өөр өөр залуустай унтах хэрэгтэй биз дээ." гэцэн зогсож байвал чи яах в?

Залуу 1: Тэгвэл алышд.

Залуу 1: Тэгээд чи бол ингээд яриад зогсож байж болдог айн?

Залуу 2: Гүй ээ тэхдээ яахав надад мэдэгдэхгүйгээр өөр хүнтэй явж байвал одоо яахав дээ. Мэдэгдвэл л хогийн биз дээ. Тийм биз  дээ.

Залуу 1: Танай авгай тэгсэн"Мэдэгдэхгүйгээр явж байвал яахавд дээ тэ. Болно шд" гэцэн зогсож байвал ямар в?

Залуу 2: Гүй ээ чи ямар ядаргаатай баагий вэ. Цаадах чинь тэгэхгүй ээ.

За юу гэж бодож байна. Тагнуулч чих ийм л юм илрүүллээ дээ. Их л сайн, итгэлтэй найзууд юм даа тэй? Ийм нууц юмаа хоорондоо ярьж байдаг. Гэхдээ тэр эхний залуу бол ер нь өөрийнхөө бодлоос ичиж байгаа юм алгаа. Бүр бахархалтайгаар чанга чанга ярьж байгааг нь ээ. Нэгэндээ лаг хүн болох гэж л ингэж ярьсан байгаасай. Гэхдээ бас эрчүүд л ийм байдаг юм болов уу гээд бодохоор эмэгтэйчүүд чанга чанга ярихгүй ч нэгэнтэйгээ иймэрхүү юм нууцаар шивнэлдэж л байдаг санагдана. Яагаад хүмүүс ингэж ярьдаг байна аа. Зөв гэж л боддог юм байх даа. Сексийг бүдүүлэг зугаа гэж тооцдог юм болов уу?

 

Үнссэн үү гэж үү. Тэгсээн тэрнээс илүү юм болсон. Тэгээд түүнийхээ баярласныг амнаас нь сонсоогүй ч нүднээс нь харсан болохоор түүнийгээ надад улам их хайртай болсонд итгэсэн. За тэгээд нэг уншиж байсан онигоогоо бичээдэхэе дээ. Бас хэдэн саналтайгаа.

Би зєвхєн нєхрєє халамжилж, санаа тавихад хамаг амьдралаа зориулсан эмэгтэй. Эрvvл мэндэд нь санаа тавьсандаа тамхи татаж, архи уух, хамаагvй гvйж харайх, нойргvй явахыг нь зєвшєєрдєггvй юм. Дэмий юманд санаа зовоод сэтгэл санаа нь хямарчихна гээд хєл бємбєг, бєх, сумо энэ тэрийг vзvvлдэггvй. Муу хvмvvстэй нийлээд хэрэг тvвэгт орчих вий гээд хvн амьтантай ч уулзуулдаггvй. Энд тэнд дээрэмдvvлчих вий гээд их автобусны мєнгєнєєс єєр мєнгє єгдєггvй. Хоолны дэглэмээ алдчих вий гээд гэрээсээ єєр газар удаан суулгадаггvй. Ходоод гэдсээ євтгєчих вий гээд шарсан, давсалсан, чихэртэй, дарсан, халуун ногоотой юм ер идvvлдэггvй. Ер нь шууд хэлэхэд миний халамжийн ачаар л мэнд мэлтийж байгаа юм ш дээ. Гэтэл хvний хайр мэддэггvй хар мал чинь надаас сална гээд єргєдлєє єгчихсєн гээд л бодчих.

Юу гэсэн үг вэ? Архи, тамхи хэрэглэх, спотоор хичээллэхийг нь, хөлбөмөг, сумо үзэхийг нь зөвшөөрдөггүй. Найз нөхөдтэй нь уулзуулдаггүй, автобусны мөнгөнөөс илүүг үрүүлдэггүй, өөр газар хоол, унд идүүлдэггүй мөртлөө гоё хоол ч хийж өгдөггүй гэж ойлгож болох нь ээ. Арай чиг дээ. Хэрэв нөхөр нь түүний хүссэнээр яг тийм байсан бол өөрөө түүнээсээ салах байсан даа.

Тэгэхээр хүүхнүүд минь өөрийнхөө бодлыг цэгцэлж байж хүнээс элдэв зүйл шаардаж байвал ямар вэ? Би энэ онигоог уншаад инээхээсээ илүү зарим  нэгэн хүн яг ийм байдгийг санаж нүүр минь барайсан байсан. Бүсгүй минь  та ч гэсэн ийм хүн юм биш биз дээ. Таны шаардлага тэр хүний хүсэл мөрөөдлийн эсрэг байх тохиолдол байдаг байх. Гэхдээ та амьдрал тэмүүлэх жигүүрийг нь таслана гэж хэлчихээд, гартаа хайч барьчихаад, далавчаа гаргаад үзээрэй гэж шаардаад зогсож байдаг хүн юм биш биз.

Эрчүүд гэдэг чинь биднээс өөр хүмүүс гэдгийг санаач. Тэд биднийг бодвол бие бялдар сайтай, сэтгэлийн хөөрлөө гаргадаггүй тэвчээртэй болохоос сэтгэлдээ буцалж явдаг омголон улс. Тэр бүхнээ ямар нэгэн зүйлд зарцуулахгүй бол дэлбэрэх гэж байдаг аагтай хүмүүс. Сайхан хоол идэж, аяга тагш юм ууж халаад, найз нөхөдтэйгөө уулзаж ярихгүй бол, зааланд тоглож, ноцолдож гүйхгүй бол тэд өнгө сааралтаж, гундаж эхэлдэг биш үү.

Харин та өөрийн чинь хажууд гундуухан нэгэн суугаад байдагт, оройг сэтгэл дундуурхан өнгөрөөгөөд орондоо орохдоо хөдөлж ядаад байгаад нь дургүйцдэг бол энэ бүхнийг өөр хэн ч биш бүсгүй та л өөрчилж чадах байх аа. Хорих тусам зүтгээд байгаагийнх нь учрыг олохгүй сөрөг арга хэмжээ авч шаардлагаа чатгатгаснаар түүнийгээ хятад улсын монгол иргэн болгож байж ч мэдэх юм шүү та.

Хөх тэнгэр шигээ уудам ухаантай, хүлэг морь шигээ дүүхэлзсэн омогтой, ааг бяр нь багтаж ядсан тэр хүн чинь эрийн бяраа танд л гаргаж, эргэцүүлж бясалгаснаа ганцхан танд л тоочвол та тэр их буянг нь дийлээ ч бил үү. Тэрэн чинээ хариуг нь та өгөө ч билүү. Тэнгэрийн хаан шувууг торонд хорьж хажуудаа байлгах  биш сайхан хоол, энхрий аашаараа даллахад л хангалттай гэдгийг та анзаараагүй ч яваа бил үү.

 

 

Өнөөдөр гэрийнхээ цонхыг угаалаа. Яг л миний дуртай цэнхэр тэнгэрийн өмнө, яг л миний дуртай тув тугалаг цонхны наана, яг л миний дуртай ягаахан өнгийн сартай дэлбээлчихсэн байгаа нь яг л миний дуртай нүдний шилээр дамжиж тодроод, яг л миний хайртай нүдээр харагдаж, яг л миний тархинд яг л миний дуртай мэдрэмжийг төрүүлчихлээ. Маргааш яг л энэ цэцэг шиг яв ягаан хувцаснуудаа шилж өмсөөд, яг л тэнгэр шиг цэнхэн өнгөөр нүдэндээ тень тавиад, яг л хайртынхаа дуртай хүүхэн болоод, яг л түүнийхээ ажлыг тарахад, яг урд нь гарч ирээд, яг л тэгээсэй гэж хүсэж байгаагийнх нь дагуу, яг уруул дээр нь үнсэж баярлуулна аа.

Нэг дуунд дуртай болчихлоо. Тэгээд бас АИАКС гэдэг нэг найзтай болчлоо. aiax дээр дуугаа тавьчихлаа. Үгийг нь доор буулгачлаа. Та ч бас дуртай ч юм бил үү. Дуу нь: http://share.aiax.mn/mdb.jspx?Fergie - Big Girls Dont Cry.mp3 Дууны үг нь: Big Girls Don't Cry lyrics
"Big girls don't cry" цааш унших »

Тиймээ амьдрах үнэхээр сайхан юм аа. Би хүлээж хүлээж уучлаарай гэдэг үгийг хайртынхаа амнаас сонслоо. Ажил төрөл ч өөдрөг байна. Өнөөдөр би жоохон зав гарахаар нь блогоо нэг эргэж байгаа минь энэ. Амьдралд сайн сайхан нь муу муухайгаа дийлдэг нь хорвоогийн ёс болохоор хүмүүс хэзээд ямар нэгэн байдлаар жаргал эдэлж явдаг нь хамгийн сайхан юм даа. Хүний амьдралд хүнийг уучилж чадах нь өш өвөрлөж явахаас ямагт дээр байдгийг би сая өөрийн биеээр өөртөө баталлаа.
"Amidrah saihan yum aa" цааш унших »